Baskıda 3 mm taşma payı nedir?

Taşma payı, kenara kadar uzanan zemin renklerinin ve fotoğrafların, işin kesileceği çizginin dışına uzatıldığı ek alandır. Yaygın değer her kenardan 3 mm’dir: A5 (148 × 210 mm) bir el ilanı, dosyada 154 × 216 mm olarak hazırlanır. Kesim hiçbir zaman çizginin tam üstüne düşmez; bu pay sayesinde bıçak biraz kaysa bile kesilen kenarda kağıdın beyazı görünmez.

Dosya hazırlama rehberinde konuya kısaca değinmiştik. Bu yazıda daha derine iniyoruz: neden 3 mm, yazılar nerede durmalı, programlarda nasıl ayarlanır ve PDF göndermeden önce nasıl kontrol edilir.

Üç çizgi: taşma, kesim ve güvenli alan

Bir baskı dosyasını iç içe üç dikdörtgen olarak düşünün:

• Taşma payı çizgisi en dıştadır. Zemin renkleri ve kenara değen fotoğraflar buraya kadar uzanır. Bu şerit kesimden sonra atılır.
• Kesim çizgisi işin net ölçüsüdür. Elinize geçen kartvizit ya da broşür bu boyuttadır.
• Güvenli alan kesim çizgisinin içindeki bölgedir. Yazı, logo, telefon numarası ve QR kod burada durur. Kesim çizgisinden en az 3 mm, tercihen 5 mm içeride kalın.

İş	Net ölçü	Taşma paylı belge	Güvenli alan (5 mm içeride)
Kartvizit	85 × 55 mm	91 × 61 mm	75 × 45 mm
A5 el ilanı	148 × 210 mm	154 × 216 mm	138 × 200 mm
A4 broşür	210 × 297 mm	216 × 303 mm	200 × 287 mm

Hesap kolaydır: belge ölçüsü için net ölçünün enine ve boyuna 6 mm ekleyin, güvenli alan için 10 mm çıkarın.

Neden tam 3 mm?

Baskı, işin net ölçüsünden büyük tabakalara yapılır ve ardından kesilir. Kesim, katlama ve ciltlemede küçük sapmalar olağandır: tabakalar makinede hep aynı noktaya oturmaz, kağıt nem ve basınçla çok az çekebilir, katlanıp ciltlenen işlerde iç sayfalar dışarı doğru kayar. Taşma payı bu küçük sapmaları emen tampondur.

3 mm, bu sapmaları karşılamaya yeten ve matbaaların büyük çoğunluğunun beklediği değerdir. İnç kullanılan ülkelerde karşılığı 1/8 inçtir, yaklaşık 3,2 mm. Kalın kağıtlı, çok sayfalı ya da büyük boyutlu işlerde 5 mm istenebilir. Matbaanız farklı bir değer söylemediyse 3 mm ile başlayın.

Taşma payına ne girer, ne girmez?

Taşırılması gerekenler: kenara değen zemin rengi, fotoğraf, desen ve renkli bantlar. Bunları kesim çizgisinde bitirmeyin, taşma payı çizgisine kadar uzatın. Fotoğrafı kenara kadar büyütürken önemli kısmının, örneğin bir yüzün ya da ürünün, kesim çizgisine fazla yaklaşmadığına bakın.

Güvenli alanda kalması gerekenler: yazı, logo, sayfa numarası, telefon ve adres. Kesim biraz kaydığında bunlar kenarda kesilmiş ya da kenara yapışmış görünür.

Dikkat isteyenler: kenara yakın ince çerçeveler. Kesim çok az kaydığında çerçevenin bir tarafı ötekinden kalın görünür. Çerçeveyi kenardan iyice içeri alın ya da zemini kenara kadar taşan bir tasarımı tercih edin.

Tasarımınızda kenara değen hiçbir renk ya da görsel yoksa, örneğin beyaz zeminli sade bir kartvizitte, taşma payı zorunlu değildir. Yine de belgeyi baştan taşma paylı kurmak iyi bir alışkanlıktır; tasarım sonradan değişirse taşma payını eklemek zahmetlidir.

Kesimli etiket ve kutularda aynı kural bıçak hattı için geçerlidir: zemin hattın 3 mm dışına taşar. Bıçak hattının nasıl çizileceğini dosya hazırlama rehberinde anlattık.

Programlarda taşma payı nasıl ayarlanır?

Menü adları programın diline ve sürümüne göre biraz değişebilir. Adobe programları ve Canva için İngilizce arayüzdeki adları, Word için Türkçe adları kullandık.

InDesign

Yeni belge açarken net ölçüyü, örneğin A4’ü girin ve Bleed and Slug bölümünde dört kenar için 3 mm yazın. Var olan bir belgede aynı ayar File > Document Setup altındadır. Sayfanın çevresinde ek bir kılavuz çizgisi belirir; kenara değen her şeyi bu çizgiye kadar uzatın. PDF’e aktarırken Marks and Bleeds bölümünde Use Document Bleed Settings ve Crop Marks kutularını işaretleyin.

Illustrator

Çalışma yüzeyini (artboard) net ölçüde açın ve Bleed alanına her kenar için 3 mm girin; var olan belgede File > Document Setup. Çalışma yüzeyinin çevresinde kırmızı bir çizgi görünür; zemini bu çizgiye kadar uzatın. File > Save As ile Adobe PDF seçin, Marks and Bleeds bölümünde Use Document Bleed Settings ve Trim Marks kutularını işaretleyin.

İki programda da işaretlerin uzaklığını (Offset) en az 3 mm tutun. Böylece kesim işaretleri taşma payının dışında kalır, zeminin üstüne basılmaz.

Canva

File > Settings menüsünden Show print bleed seçeneğini açın. Tasarımın kenarına yakın kesikli bir çizgi belirir. Zemin ve fotoğrafları bu çizginin dışına, sayfanın kenarına kadar uzatın; yazıları çizginin rahatça içinde tutun. İndirirken Share > Download yolunu izleyin, dosya türü olarak PDF Print seçin ve Crop marks and bleed kutusunu işaretleyin. Bu kutuyu atlarsanız taşma payı PDF’e taşınmaz.

Word

Word’de ayrı bir taşma payı ayarı yoktur; çözüm, sayfayı baştan taşma payıyla birlikte büyük kurmaktır.

1. Düzen > Boyut > Diğer Kağıt Boyutları menüsünden özel bir ölçü girin: net ölçünün enine ve boyuna 6 mm ekleyin. A5 için 154 × 216 mm.
2. Kenar Boşlukları > Özel Kenar Boşlukları bölümünde her kenara en az 8 mm verin: 3 mm taşma payı artı 5 mm güvenli alan. Metin bu sınırın içinde kalır.
3. Zemin rengi ya da kenara değen bir fotoğraf varsa onu sayfanın en dış kenarına kadar uzatın. Word’deki sayfa kenarı artık taşma payı çizgisidir.
4. Dosya > Farklı Kaydet ya da Dışarı Aktar ile PDF olarak kaydedin. Yazdır menüsündeki PDF yazıcısını kullanmayın; yazı tiplerini değiştirebilir ya da sayfayı resme çevirebilir.

Word dosyasında kesim işareti olmadığı için işin net ölçüsünü mesajınıza ayrıca yazın.

Affinity ve Photoshop

Affinity’de yeni belge ayarlarında her kenara 3 mm taşma payı girin; dışa aktarırken taşma payı ve kesim işaretlerinin açık olduğundan emin olun. Photoshop’ta ayrı bir taşma payı ayarı yoktur: tuvali baştan net ölçüden 6 mm büyük açın ya da var olan belgeye Image > Canvas Size ile ekleyin.

PDF’i göndermeden önce kontrol edin

1. Sayfa ölçüsü. PDF’i açın ve belge özelliklerinden sayfa ölçüsüne bakın. Kesim işaretsiz bir A5 dosyası 154 × 216 mm olmalıdır. Kesim işaretli dosyada sayfa daha büyük görünür; işaretler taşma payının dışına yerleştiği için bu normaldir.
2. Kenarlar. Zemin renkleri ve fotoğraflar kesim işaretlerinin başladığı yere kadar uzanmalı. Zemin net ölçüde bitiyor ve çevresinde beyaz bir şerit kalıyorsa taşma payı boştur. Canva ve Word’den alınan dosyalarda buna özellikle bakın.
3. Yazılar. Kenara en yakın yazı, logo ve sayfa numarasının kesim çizgisinden en az 3, tercihen 5 mm içeride olduğunu kontrol edin.
4. Kesim işaretleri. İşaretler zeminin üzerine binmemeli, taşma payının dışında durmalı.

Taşma payı olmadan gelen bir dosyada son çare, sayfayı yaklaşık yüzde bir büyütüp fazlalığı kesimde kaybetmektir. Bu, tasarımın kenarlarını biraz kırpar ve kenara yakın yazıları kesime yaklaştırır. Dosyayı baştan doğru kurmak her zaman daha iyi sonuç verir.

Emin değilseniz

Dosyanızı hangi ölçüde kurmanız gerektiğinden emin değilseniz işin net ölçüsünü ve hangi programla çalıştığınızı WhatsApp’tan 0532 312 16 91 numarasına yazın ya da teklif sayfasından bize ulaşın. Renk, çözünürlük ve yazı tipleri gibi diğer ayrıntılar için baskıya dosya hazırlama rehberine göz atın.